Publikacja: Teatr historii lokalnych

[tabs style=”top”][tab title=”O publikacji”]

Publikacja pokonferencyjna
„Teatr historii lokalnych w Europie Środkowej”

Red. Ewa Wąchocka, Dorota Fox, Aneta Głowacka
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015

 

 

O publikacji

Lokalizm czy raczej renesans lokalizmu na świecie jest jednym z najbardziej niezwykłych, zaskakujących zjawisk społecznych końca XX wieku. Odradzanie się lokalnych form i struktur życia społecznego, które przez wieki były dominującą cechą organizacji społeczeństw europejskich, to dynamiczny proces – splot różnych przyczyn i okoliczności, również takich, które mają charakter specyficzny dla konkretnej zbiorowości, czyli właśnie lokalny. Oczywiście nie ulega wątpliwości, że z jednej strony stanowi ono odpowiedź na postępującą globalizację współczesnego świata, z drugiej jednak – jak wskazują socjolodzy – jest też reakcją na kryzys państwa, a ściślej polityki państwowej w dziedzinie życia społecznego i gospodarczego, wyrażającej się w hipertrofii roli państwa, między innymi w jego nadmiernej ingerencji w sprawy o istotnym znaczeniu mające głównie wymiar środowiskowy. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej potężnym impulsem do poszukiwania/odkrywania lokalności – równolegle z procesem umacniania narodowości i przebudowy organizmów państwowych – stały się transformacje ustrojowe, społeczne i ekonomiczne po roku 1989.

Współczesne teatry – zwłaszcza w mniejszych ośrodkach – coraz częściej angażują się w życie lokalnych społeczności. W proponowanych spektaklach chętnie podejmują tematy związane z historią oraz kulturową i etniczną tożsamością miejsca, w którym działają. Twórcy teatralni poddają refleksji działanie mechanizmów pamięci, przywołują przeżycia indywidualne i zbiorowe, nieuwzględnione w ogólnodostępnej wersji historii. Zazwyczaj jest to tzw. historia lokalna, przyspieszona historia wydarzeniowa, najczęściej powiązana jednak (bo trudno przecież te nurty od siebie oddzielić) z dziejami o ponadlokalnym znaczeniu, które biegły trajektorią wojen, upadku i powstawania mocarstw, kształtowania się politycznych makrostruktur – oglądanymi z pozycji miejscowej społeczności. I jest też historia codzienna, w której czas płynął powoli, w rytmie „długiego trwania”; scena, na której rozgrywały się niezauważalnie procesy zmiany i rozwoju, rodziły się niedostrzegalne zrazu wzorce i praktyki wspólnotowe, nigdy w kronikach nie odnotowane. W rzeczywistości zdominowanej przez procesy globalizacyjne, działalność teatrów – polegająca na odkrywaniu miejscowych legend i budowaniu wspólnotowych narracji – okazuje się istotnym elementem w tworzeniu tożsamości grupy, miejsca czy regionu. W pewnym sensie wpisuje się również w odżywające ideologie narodowościowe. Twórcy teatralni nie tylko podejmują tematy związane z kulturową i etniczną tożsamością miejsca, ale również wprowadzają do teatru problematykę społeczną, ekonomiczną czy polityczną. Tym samym spektakle stają się forum dla mniejszości etnicznych i narodowych. Artyści za pośrednictwem sztuki udzielają głosu grupom marginalizowanym ze względów ekonomicznych czy społecznych. Teatr związany z miejscem zaczyna więc odgrywać istotną rolę w życiu społecznym.

visegrad_fund_logo_web_blue_400

Publikacja dofinansowana przez Fundusz Wyszehradzki (Visegrad Fund).

[/tab][tab title=”Spis treści”]

***

TEATR MIEJSCA / PAMIĘĆ MIEJSCA

MITY I ANTYMITY LOKALNOŚCI

POLA NAPIĘĆ

TROPY HISTORII

***

[/tab][tab title=”Cała książka”] [/tab][tab title=”Biogramy”]

Noty o Autorach

 

Małgorzata Andrzejak-Nowara – doktorantka Studium Doktoranckiego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Opolskiego. Absolwentka Filologii Polskiej UO oraz aktorka teatralna. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską na temat ostatnich przedstawień Jerzego Jarockiego.

Ewa Bal – adiunkt w Katedrze Performatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka i redaktorka książek: Cielesność w dramacie. Teatr Piera Paola Pasoliniego i jego możliwe kontynuacje (Kraków 2006), Performans, perfromatywność, performer. Próby definicji i analizy krytyczne (współred., Kraków 2013) Tłumacz dramatów z języka włoskiego i redaktor antologii współczesnego dramatu włoskiego Na jeden i kilka głosów (Kraków 2007) oraz włoskiego wydania antologii współczesnego dramatu polskiego Polonia-Nuova Generazione, (Napoli 2007). W obszar jej zainteresowań naukowych wchodzą zagadnienia przekładu i transferu kulturowego, dramaturgie mniejszości językowych, metodologie krytyczne z zakresu nowego historycyzmu, postkolonializmu oraz performatyki.

Miroslav Ballay – doktor filozofii, pracownik naukowy w Instytucie Badań Teatralnych i Filmowych Słowackiej Akademii Nauk. Autor książek o współczesnym teatrze, m. in.: Ticho v divadelnom diele (Nitra 2006), Farma v jeskyni (Nitra 2012), Kontinuita Študentského divadla VYDI (Nitra 2012), Divadlo nielen ako umelecká aktivita (współred., Bratislava 2014).

Joanna Bobula
– adiunkt w Katedrze Ukrainoznawstwa na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W kręgu jej zainteresowań badawczych znajdują się teoria oraz dzieje teatru, z uwzględnieniem rozwoju teatru ukraińskiego, jego powiązań z teatrem polskim i zachodnioeuropejskim. Autorka monografii i artykułów, m.in.: Miejsce, którego nie będzie. Twórcy kultury ukraińskiej wobec ideologii utopijnych lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Wynnyczenko – Chwylowy – Kulisz (Kraków 2011).

Andrzej Buck – w latach 1993 – 2007 dyrektor naczelny i artystyczny oraz kierownik literacki Lubuskiego Teatru im. Leona Kruczkowskiego w Zielonej Górze. Po 2007 roku zajmował się działalnością recenzencką na łamach miesięcznika „Puls”, kwartalnika „Pro Libris” i wortalu www.e-teatr.pl.

Jan Ciechowicz – kierownik Katedry Kultury i Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Specjalizuje się w zakresie historii dramatu i teatru polskiego XIX i XX wieku. Interesuje się dziejami teatru gdańskiego. Osobne studia i rozprawy poświęcił m.in. Kalidasie, Szekspirowi, Mickiewiczowi, Wyspiańskiemu, Schulzowi, Mrożkowi i Wojtyle. Badawczo zajmuje się zarówno teatrem małych form, jak i teatrem monumentalnym. Ostatnio opublikował: Współczesne formy teatru muzycznego (red., 2009), Teatr i okolice (2010), Futbol w świecie sztuki (współred., 2012), Dramaturgia Janusza Głowackiego – trochę teatru (red., 2013). Członek licznych towarzystw naukowych, członek Komitetu Nauk o Sztuce PAN.

Piotr Dobrowolski – adiunkt w Zakładzie Estetyki Literackiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Absolwent UAM i Dartington College of Arts na kierunku Performance Studies. Literaturoznawca, estetyk, teatrolog. Łącząc zainteresowania artystyczne i społeczne zajmuje się problemami współczesnej estetyki w perspektywie performatywnej, politycznej i krytycznej. Krytyk teatralny i literacki, uczestnik i komentator współczesnego życia artystycznego, tłumacz, eseista. Autor książki Estetyka odrzucenia w dramacie i teatrze współczesnym (Poznań 2011).

Magdalena Gołaczyńska – adiunkt w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Badaczka teatru współczesnego szczególnie zainteresowana teatrem eksperymentalnym, alternatywnym, teatrem feministycznym oraz lokalnym. Autorka monografii naukowych: Mozaika współczesności. Teatr alternatywny w Polsce po roku 1989 (Wrocław 2002), Wrocławski teatr niezależny (Wrocław 2007), Miejsca i tożsamość. Teatr lokalny na Dolnym Śląsku (Wrocław 2013). Publikowała artykuły na łamach „Odry” „Notatnika Teatralnego”, „Slavic and East European Performance”. Tłumaczka z języka angielskiego literatury popularno-naukowej i popularnej.

Dorota Fox – adiunkt w Zakładzie Teatru i Dramatu Uniwersytetu Śląskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół  trzech zasadniczych zagadnień: historii krytyki teatralnej, teatru dwudziestolecia międzywojennego oraz form sztuki estradowej. Autorka dwóch monografii: Kabarety i rewie międzywojennej Warszawy. Z prasowego archiwum Dwudziestolecia (Katowice 2007) oraz Czasopiśmiennictwo teatralne w Polsce w latach 1914-1939 (Katowice 2014). Członek Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych oraz Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego.

Aneta Głowacka – asystent w Zakładzie Teatru i Dramatu Uniwersytetu Śląskiego. Przygotowuje rozprawę doktorską o estetyce popkultury w polskim teatrze po 1989 r. Przedmiotem jej zainteresowań są teatr i dramat współczesny. Teatrolog i krytyk teatralny. Współpracuje z „Notatnikiem Teatralnym”, „Teatrem” i Miesięcznikiem Społeczno-Kulturalny „Śląsk”. Redaktorka działu „Teatr” w Kwartalniku Kulturalnym „Opcje”. W Teatrze Rozrywki w Chorzowie zajmuje się impresariatem.

Elena Knopová – pracownik naukowy w Instytucie Teatru i Filmu Słowackiej Akademii Nauk oraz adiunkt w Katedrze Dramaturgii, Reżyserii i Teatrologii na Wydziale Sztuk Dramatycznych Akademii Sztuki w Bańskiej Bystrzycy. W badaniach koncentruje się na teorii współczesnego słowackiego dramatu i teatru w kontekście teatru i dramatu europejskiego oraz na społecznych funkcjach teatru drugiej połowy XX w.. Współpracuje z zawodowymi i amatorskimi teatrami na Słowacji. Regularnie publikuje i wykłada w kraju i za granicą, zajmuje się krytyką teatralną. Jest autorką publikacji Svet kontroverznej drámy (Bratysława 2010), współautorką książki Divadlo nielen ako umelecká aktivita (Bratysława 2014) oraz monografii zbiorowej Dejiny slovenskej drámy 20. storočia (Bratysława 2012).

Anna Korzeniowska-Bihun – doktorantka na Wydziale Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego. Przygotowuje rozprawę doktorską Dyskurs genderowy we współczesnej dramaturgii ukraińskiej. Absolwentka Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej w Warszawie i Katedry Ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka artykułów na temat ukraińskiego teatru i publikacji naukowych o dramacie ukraińskim. Tłumaczka ukraińskiej literatury i filmów.

Mirosława Regina Kozłowska – pracownik naukowy Instytutu Polonistyki i Kulturoznawstwa na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Szczecińskiego. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół historii krytyki teatralnej i historii teatru wileńskiego, a także zagadnień związanych z teatrem szkolnym, amatorskim oraz współczesnym teatrem litewskim. Autorka monografii, m.in.: W fotelu recenzenta i na paradyzie. O krytyce teatralnej Kornela Makuszyńskiego (2001), O „polifonię głosów zbiorowych”. Wileńska krytyka teatralna 1906-1940 (2003) oraz licznych artykułów poświęconych wileńskiej krytyce teatralnej okresu międzywojennego i życiu kulturalnemu Wilna na ziemiach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Tatjana Lazorčáková – badacz, historyk teatru i krytyk teatralny. Pracuje w Katedrze Studiów Teatralnych, Filmowych i Medialnych na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu im. Franciszka Palackiego w Ołomuńcu. Zajmuje się współczesnym czeskim dramatem, historią teatrów kabaretowych i studyjnych oraz teatru współczesnego na Morawach i Śląsku. Ostatnio opublikowała m.in.: Outsider – hrdina současného českého dramatu a divadla (Bratislava 2013), Pohyb divadelních koncepcí v prostoru Moravy a Slezska (Olomouc 2014). Członek rady redakcyjnej czasopism „Theatralia” i „Slovenské divadlo” oraz członek zarządu Towarzystwa Teatrologicznego.

Małgorzata Leyko – pracuje w Katedrze Dramatu i Teatru Uniwersytetu Łódzkiego, zajmuje się badaniami nad teatrem niemieckojęzycznym w XIX i XX wieku, teatrem żydowskim w Polsce, polsko-niemieckimi stosunkami teatralnymi oraz teoriami teatralnymi od początku XIX wieku. Z tego zakresu opublikowała autorskie opracowania Teatr w krainie utopii (Gdańsk 2013) i Reżyser masowej wyobraźni. Max Reinhardt i jego teatr dla pięciu tysięcy (Łódź 2002) oraz liczne artykuły i rozprawy. Jest redaktorem tomów zbiorowych Łódzkie sceny żydowskie (Łódź 2000) i Teatr masowy – teatr dla mas (Łódź 2011) oraz współredaktorem kilkunastu książek wydanych w Polsce i w Niemczech. Ważną część jej dorobku naukowego stanowią przekłady z języka niemieckiego, m.in. podręcznik Wprowadzenie do nauki o teatrze Christophera Balme’a (wspólnie z W. Dudzikiem, 2003, wyd. II – 2005) oraz kolejne tomy w serii „Theatroteka” (teksty G. Fuchsa, M. Reinhardta, L. Tiecka, O. Schlemmera oraz wspólnie z W. Dudzikiem Ekspresjonizm w teatrze niemieckim).

Olga Maciupa – doktorantka w Zakładzie Teatrologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Absolwentka Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki, magister filologii serbskiej i ukraińskiej. W latach 2009-2011 organizator Międzynarodowego festiwalu teatralnego „Drabyna” we Lwowie. Jej obszar zainteresowań obejmuje współczesny teatr i dramaturgię oraz studia postkolonialne.

Jacek Mikołajczyk
– adiunkt w Zakładzie Teatru i Dramatu Uniwersytetu Śląskiego, w latach 2002-2014 kierownik literacki Gliwickiego Teatru Muzycznego. Autor książek Musical nad Wisłą. Historia musicalu w Polsce w latach 1957-1989 i Zabójczy flirt – literatura i terroryzm. Stypendysta Fulbrighta, w latach 2012-2013 gościnny wykładowca University of Washington w Seattle. Prowadzi również zajęcia w Kolegium Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w historii musicalu i teatru muzycznego.

Kamila Paprocka
– doktorantka w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, pracuje na Wydziale Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej i na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania badawcze obejmują: problematykę narracji, związki teatru i sztuk performatywnych z naukami społecznymi, sztukę współczesną jako narzędzie poznania i rozumienia kultury oraz historię i teorię dramatu współczesnego, zwłaszcza w kontekście przestrzeni dramatycznej. Publikowała w „Teatrze”, „Scenie”, „Didaskaliach”, „Studia Litteraria et Historica” oraz na portalu www.teatralny.pl i www.e-teatr.pl.

Kama Pawlicka – asystentka na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie na kierunku Kulturoznawstwo, specjalizacja Zarządzanie w kulturze. Jej zainteresowania naukowe to: marketing i zarządzanie w kulturze, ekonomika kultury, przemysły kultury.

Katarzyna Peplińska – doktorantka w Katedrze Performatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Interesuje się teatrem i dramatem współczesnym, związkami polityki i sztuki oraz mechanizmami współczesnej demokracji. W 2013 roku koordynowała projekt poświęcony zjawisku cyberdoświadczenia.

Dagmar Podmaková – pracownik naukowy Instytutu Teatru i Filmu Słowackiej Akademii Nauk (SAV). Interesuje się słowackim i rosyjskim teatrem, a ostatnio również teatrem dokumentalnym. Regularnie publikuje w kraju i za granicą. Wydała kilka książek monograficznych, ostatnio m.in.: Hodnota zmeny – zmena hodnoty. Demarkačný rok 1989 (Bratislava, 2009), Theatre After the Change 1 (Budapešť, 2011), Gustáv Husák: Moc politiky – politik moci (Bratislava, 2013), Slovensko v labyrinte moderných európskych dejín (Bratislava, 2014).

Karolina Prykowska-Michalak – pracownik naukowy w Katedrze Dramatu i Teatru Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień historyczno-teatralnych związanych z obecnością i recepcją teatru niemieckiego w Polsce. Prowadzi również badania dotyczące transferu kultury – zjawiska obserwowanego w polskim i niemieckim życiu teatralnym po 1989 roku, co znalazło odzwierciedlenie w publikacji Kurtyna w górę! Teatr – literatura – media. Polsko – niemiecki transfer kulturowy po 1989 roku (Łódź 2012). Jest redaktorem tomów zbiorowych oraz współredaktorem książek wydanych w Polsce i w Niemczech.

Miron Pukan – teatrolog, asystent w Instytucie Estetyki i Kultury Artystycznej Wydziału Filozofii na Uniwersytecie Preszowskim. Jego zainteresowania badawcze obejmują takie zagadnienia, jak: historia europejskiego i słowackiego teatru, teoria dramatu i teatru, interpretacja dzieła teatralnego, teatr alternatywny, ze szczególnym uwzględnieniem kultury polskiej i czeskiej, oraz krytyka teatralna. Publikuje w słowackich i zagranicznych czasopismach branżowych. Zasiada w jury rozmaitych konkursów, przeglądów oraz festiwali recytatorskich i teatralnych. Jest kierownikiem literackim festiwalu teatralnego Akademicki Preszów. Autor monografii Divadlo v premenách času. Ukrajinské národné divadlo/Divadlo Alexandra Duchnoviča v Prešove (Bratysława–Preszów 2007).

Pola Sobaś-Mikołajczyk – tłumaczka, teatrolożka, recenzentka teatralna i doktorantka w Instytucie Kulturoznawstwa Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Współpracuje z Kwartalnikiem Kulturalnym „Opcje”, „Ultramaryną”, „Dziennikiem Opinii Krytyki Politycznej” oraz internetowym pismem „ArtPapier”. Wśród jej zainteresowań badawczych znajdują się fat–studies oraz problematyka przekładalności feministycznych projektów politycznych.

Anna Sobiecka – teatrolog, profesor nadzwyczajny w Instytucie Polonistyki Akademii Pomorskiej w Słupsku. Autorka monografii poświęconych dramatopisarstwu Michała Bałuckiego oraz monograficznych opracowań związanych z teatrem słupskim. Redaktor naukowy tomów: Teatr w Słupsku. Przedstawienia (Słupsk 2014) i Szekspir(y) Żurowskiego (Słupsk 2014). Jej zainteresowania badawcze są skupione wokół historii teatru i dramatu polskiego XIX i XX wieku, najnowszej polskiej dramaturgii, zagadnień związanych z teatrem lokalnym oraz pograniczem badań teatralnych i transkulturowych.

Zbigniew Władysław Solski – teatrolog, performatyk, kulturoznawca. Wrocławianin od urodzenia (1952). Pracownik Instytutu Polonistyki i Kulturoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego. Reżyser, scenograf i dramaturg. Autor ponad 40 artykułów i dwóch monografii: Ikony krawędzi w dramatach Samuela Becketta, Karola Wojtyły i Martina Bubera (Opole 2002) i Fiszki Tadeusza Różewicza. Technika kompozycji w dramacie i poezji (Opole 2012). Redaktor i współredaktor tomów zbiorowych. Obecnie  pracuje nad  monografią Ryzyko teatru. O dramaturgii Tymoteusza Karpowicza i książką „Białe plamy wyobraźni”. Między teorią a praktyką.

Paweł Stangret – adiunkt w Katedrze Badań nad Teatrem i Filmem UKSW. Obronił doktorat poświęcony literackiej twórczości Tadeusza Kantora w Instytucie Badań Literackich PAN. Publikował m.in. w „Didaskaliach”, „Tekstach Drugich”, „Teatrze”, „Dialogu”, „Kontekstach”, „Pamiętniku Literackim”. Zajmuje się sztuką awangardową – zwłaszcza teatrem i literaturą, interesuje się także pograniczem sztuk plastycznych i literatury.

Attila Szabó
– zastępca dyrektora Węgierskiego Muzeum i Sztuki Teatralnej w Budapeszcie. Interesuje się historią teatru węgierskiego i środkowoeuropejskiego, teatrem społecznym oraz cyfrowymi narzędziami w badaniach teatralnych. Członek STEP Research Group on European Theatre Systems. Przygotowuje rozprawę doktorską na Uniwersytecie w Pécs. W latach 2013-2014 był stypendystą Fulbrighta w City University of New York oraz Martin E. Segal Theatre Center. Autor książek i rozpraw naukowych, współredaktor tomów zbiorowych publikowanych w kraju i zagranicą, ostatnio m.in.: Szertelen színdarabok New Yorkból. Öt kortárs amerikai színpadi mű. [Riffraff Plays from New York. Five Contemporary American Stage Works] (New York – Budapest, 2014).

Daniel Warmuz – tłumacz i badacz literatury węgierskiej, absolwent polonistyki i hungarystyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studiował też na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa i w Instytucie im. Bálinta Balassiego w Budapeszcie. Obecnie jest doktorantem na Wydziale Filologicznym UJ, gdzie zajmuje się współczesną literaturą węgierską i zagadnieniami przekładu literackiego w teatrze. Jego tłumaczenia i artykuły naukowe ukazały się dotychczas w „Akancie”, „Inter-”, „Kresach”, „Ruchu Literackim”, „Tekstualiach”, węgierskim „Látó” i antologiach.

Monika Wąsik – adiunkt w Katedrze Dramatu i Teatru Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w badaniach nad historią teatru i promocją sztuki. Autorka artykułów naukowych i tekstów krytycznych publikowanych w „Dialogu”, „Teatrze”, „Pamiętniku Teatralnym”. Wykonawca projektów badawczych prowadzonych w ramach programów NCN i programów międzynarodowych.

[/tab][tab title=”Recenzja”]

Prof. dr hab. Dariusz Kosiński [fragment recenzji wydawniczej]

„Wydaje się, że teatr historii lokalnych znajduje szczególnie żyzną glebę i dobre warunki rozwoju w Europie Środkowej, której historia jest – w zestawieniu z historią Europy Zachodniej z jednej, a Rosji z drugiej strony – historią swoiście lokalną (nawet jeśli zachodzące tu wydarzenia miały przełomowe znaczenie dla dziejów Europy i świata), opisaną w lokalnych, nieznanych i nie używanych gdzie indziej językach przez ludzi praktykujących specyficzne sposoby bycia. W efekcie teatr historii lokalnych w Europie Środkowej zostaje niejako podniesiony do potęgi drugiej, zyskując szczególne znaczenie zarówno w kontekście wewnętrznym, jak i zewnętrznym.

W świetle tych wszystkich stwierdzeń trudno mieć wątpliwości, że omawiane zjawisko (a właściwie zjawiska, bo każda z wersji teatru historii lokalnych ma swoją specyfikę) wręcz domaga się opisania i poddania refleksji, zarówno na najprostszym poziomie skatalogowania i zrelacjonowania inicjatyw rzadko przykuwających ponadlokalną uwagę, jak i różnorodnych analiz, pozwalających opisać jego liczne i wymagające odmiennych kompetencji aspekty”.

[/tab][tab title=”ENG / SK / CZ”]

Excerpts

About publication

Localism, or rather the renaissance of localism, is one of the most fascinating and astonishing social phenomena of the end of the 20th century. The rebirth of local forms and structures of social life, which for centuries remained the dominant organisational feature of European societies, is a dynamic process – a nexus of various causes and circumstances, including these whose character is specific to a given collectivity, or in other words local. Obviously it goes without saying that localism is on the one hand a response to the progressive globalisation of the modern world, but on the other hand, as indicated by sociologists, it constitutes a reaction to the crisis of the state, or to the state’s social and economic policies to be precise. This is clearly visible in the hypertrophy of the state’s role, that is, among others, its excessive interference into major issues of deep significance to local communities. In the countries of Central and Eastern Europe, it was the political, social, and economic transformations that occurred after 1989, along with the process of strengthening nationalities and the rebuilding of state structures, that became a strong impulse towards the search for and discovering of localities.

Contemporary theatres, especially these in smaller towns, are becoming increasingly engaged in the life of local communities. They are eager to offer shows whose themes include history as well as the cultural and ethnic identity of the place where they operate. Theatre creators reflect on the workings of memory by recalling individual and collective experiences not incorporated into mainstream history, instead constituting the so-called local history. This usually takes the form of a rapid history of events, most frequently linked with, as it would be difficult to separate the threads here, historical events surpassing local importance, which ran the course of wars, decline and rise of empires, and shaping of political macrostructures, all seen from the perspective of a local community. Moreover, there is daily history as well, in which time passed slowly, in accordance with the principle of “longue durée”; a stage where the processes of change and development occurred inconspicuously and where unwritten collective patterns and standards, at first indiscernible, came to life. In the reality dominated by globalising processes, the work of theatres consisting in uncovering local legends and building collective narratives appears to be an important element in shaping the identity of a group, place, or region. In a sense, this inscribes also in the revival of national ideologies. Theatre creators take on themes not limited to the cultural and ethnic identity of a place; they introduce social, economic, and political issues into the space of the theatre. By means of that, shows can become a forum for ethnic and national minorities. Through their art, creators give voice to groups marginalised in economic or social terms. The theatre attached to a place begins thus to play a significant role in social life.

[/tab][/tabs]